Co to jest kompost?

MP, Katarzyna Jodłowska

Nie od dziś wiadomo, że gospodarka odpadami to jedno z największych wyzwań, z którymi musi mierzyć się ludzkość, a resztki organiczne są wyjątkowo problematyczne w zbiórce i utylizacji. Przeciętny Polak wyrzuca rocznie 54 kilogramy bioodpadów, które stanowią aż 40% wszystkich odpadów komunalnych. A gdyby tak dać im drugie życie i zacząć wytwarzać kompost? Jesień - czas opadających liści - to na to idealny moment!

Kompost
Kompost
Fot. Stihl

Co to jest kompost?

W ostatnich latach można zaobserwować pozytywny trend związany z ideą „zero-waste” i życiem w zgodzie z naturą. Systematycznie zwiększa się również świadomość konsumentów przy podejmowaniu codziennych wyborów zakupowych, jednak góra wytwarzanych przez nas śmieci wciąż rośnie. Nie wszystkie one muszą trafiać do kosza. Jednym z dobrych i prostych rozwiązań na wykorzystanie kuchennych oraz ogrodowych odpadków jest założenie kompostownika. Gotowy kompost to jeden z najlepszych rodzajów nawozu, dostarcza roślinom niezbędnych mikroelementów i składników odżywczych takich jak azot, fosfor, czy potas, dzięki czemu wpływa na prawidłowy rozwój roślin. Jest źródłem próchnicy i właśnie dlatego w znacznym stopniu poprawia strukturę gleby i jej właściwości higroskopijne.

Zastosowanie kompostu

Kompost to najlepszy i najbezpieczniejszy nawóz dla roślin. Składniki odżywcze zawarte w humusie są uwalnianie bardzo powoli dzięki temu unikamy ryzyka przenawożenia.

Jak zrobić kompostownik?

Na rynku dostępny jest już szeroki wybór kompostowników, nawet takich przeznaczonych do użytkowania w mieszkaniu. Jednak prostszym, a przede wszystkim tańszym rozwiązaniem, może być zrobienie kompostownika samodzielnie. Wystarczy nam do tego kilka desek, gwoździ i proste narzędzia. Przyda się również środek do impregnacji drewna, by uchronić je przed gniciem i sprawić, by pojemnik posłużył nam przez lata. Istotne jest staranne przeanalizowanie, gdzie postawimy nasz kompostownik. Powinien być osłonięty od wiatru i silnego słońca, dobrze sprawdzi się miejsce pod drzewami lub krzewami, nie w bezpośredniej bliskości domu, czy działki sąsiadów. Najważniejszą kwestią jest to, by pojemnik stał bezpośrednio na ziemi, a nie na płytkach bądź kamieniu. Przepuszczalność podłoża ma duże znaczenie przy tworzeniu kompostu, ułatwia bowiem dżdżownicom i innym mikroorganizmom dostęp do pryzmy. Zmniejsza także ryzyko wystąpienia procesów gnilnych, ponieważ nadmiar wody opadowej wsiąka w glebę.

Po podjęciu decyzji co do lokalizacji kompostownika, wystarczy wbić paliki w ziemię i dociąć deski na odpowiednią długość. Możemy równie dobrze zamiast gotowych desek użyć pozostałości po paletach. - W pracach ogrodowych wymagających precyzji ważne jest, by sprzęt, którego używamy, był lekki i wygodny. O ile nie mieszkamy w znacznym oddaleniu od sąsiadów, warto zadbać też o to, aby był możliwie cichy. Ze swojej strony mogę polecić np. pilarkę akumulatorową Stihl MSA 140 C-B, która dobrze sprawdza się przy prostych pracach ogrodowych – radzi Mariusz Walter, ekspert firmy STIHL.

Kompostownik w ogrodzie. Jak przygotować kompost? Co można kompostować. Najlepsze kompostowniki

Jak zrobić kompost?

We własnoręcznie skonstruowanym kompostowniku ważne jest pozostawienie po bokach odstępów, żeby zapewnić pryzmie dostęp tlenu. Kiedy nasz pojemnik jest już gotowy, kolejny krok stanowi ułożenie warstwy drenażowej. Dobrze nadadzą się do tego rozdrobnione odpady ogrodnicze takie jak gałęzie, czy resztki po przycinaniu żywopłotu. Następnie na wierzch należy wysypać warstwę torfu lub gleby, najlepiej wymieszanej z gotowym kompostem. Po wykonaniu tych wszystkich kroków można zacząć dorzucać do pojemnika inne odpadki.

W utrzymaniu kompostownika najważniejsze jest zachowanie odpowiednich proporcji w dostarczaniu składników bogatych w węgiel i azot.

  • Zdecydowaną większość dorzucanych odpadków powinien stanowić tzw. materiał brązowy, czyli gałęzie, liście, papier, czy słoma.
  • Materiał zielony, bogaty w azot, jak ścięta trawa, resztki roślinne z kuchni, skorupki jajek, fusy i zwiędłe kwiaty, powinien stanowić bardziej dodatek do kompostu niż jego esencję. Zbyt duża ilość tego rodzaju odpadów może skutkować gniciem lub pleśnieniem pryzmy.
  • W przypadku materiału brązowego istotne jest, by w miarę możliwości został on jak najbardziej rozdrobniony przed dorzuceniem go do kompostownika. W tym celu można użyć np. specjalnego rozdrabniacza ogrodowego Stihl GHE 150, który spokojnie poradzi sobie z gałęziami i liśćmi ze średniej wielkości ogrodu.

Jak zrobić kompost z trawy?

To właśnie jesień jest dobrym czasem na rozpoczęcie przygody z kompostowaniem. Bogactwo opadłych liści, trawa koszona po raz ostatni przed zimą, a także duża ilość gałęzi pozostałych po pielęgnacji drzew i krzewów stanowią cenny materiał na kompost.

Pozyskiwanie trawy z koszenia trawnika jest bardzo łatwe i często pojawia się pokusa kompostowania samej trawy. Nie jest to jednak wskazane, gdyż nawet wysuszona trawa tworzy tak gęstą i nieprzepuszczalną warstwę, że szybko zmienia się w mazistą pulpę o brzydkim zapachu. By wykorzystać świetne właściwości kompostowe trawy warto ją zmieszać z innymi resztkami roślinnymi.

Kompost z liści i trawy

W przygotowaniu kompostu szczególną rolę odgrywają suche liście, które spulchniają pryzmę i zapobiegają pojawieniu się procesów gnilnych. Dodatkowo wzbogacają kompost w węgiel.

Dokładnie rozdrobnione i połączone ze skoszoną trawą  przyspieszają proces rozkładu resztek organicznych. Taką mieszankę można przechowywać w suchym pomieszczeniu i dorzucać w miarę potrzeby do kompostu przez resztę sezonu.

Można kompostować np. w workach same liście, trzeba jednak pamiętać by zebrać je mokre by miały nieco wilgoci. Fajnym sposobem na zbieranie opadłych liści jest przejechanie po nich kosiarką z funkcją mulczowania i wrzucenie takiej masy liściowej wprost do worka. Kompost z liści nazywa się ziemią liściową i jest bardzo cennym źródłem wartości odżywczych dla roślin.

Kompost z trawy
Kompost z trawy
Fot. Stihl
Kompost z liści/ Pilarka Stihl MSA 140 C-B
Kompost z liści/ Pilarka Stihl MSA 140 C-B
Fot. Stihl

Jak zrobić kompost w workach?

Kompostowanie w workach jest przeznaczone głównie dla tych, którzy nie mają kompostownika, ale maja za to bardzo dużo resztek roślinnych - więcej niż jest w stanie odebrać gmina. Limit w każdej gminie jest inny, ale jest to mniej więcej od 2 do 6 worków. Kompostowanie w plastikowych workach jest proste i też ma swoje zalety np. nie wypłukują się z nich cenne mikroelementy podczas deszczu. Resztki zbieramy jak do kompostownika - rozdrabniamy je by więcej pomieścić go w workach i by szybciej się przerobiły na kompost. Wypełnione czarne duże worki, zawiązujemy na górze sznurkiem, a ścianki dziurawimy nożem by nasz kompost miał dostęp do tlenu - w innym przypadku resztki roślinne zgniją. Worki co miesiąc potrząsamy i przewracamy do góry dnem. Taki proces jest długotrwały i kompostu możemy się spodziewać po roku. Są jednak sposoby by go przyspieszyć. Możemy dodać nawozy azotowe które przyspieszają proces kompostowania lub dobroczynne bakterie, enzymy które uporają się z naszym kompostem nawet w 3 miesiące.

Kompost z pokrzywy

Pokrzywa jest cennym związków mineralnych i witamin potrzebnym roślinom do wzrostu:

  • głównie potas
  • azot,
  • fosfor,
  • magnez,
  • żelazo,
  • wapń,
  • krzem,
  • mangan,
  • cynk
  • i witamin A, B2, C, K

Zamiast robić z niej kompost korzystniej wykorzystać ją do zrobienia gnojówki.

Gnojówka z pokrzywy - przepis>>>

Kompost - czego nie wrzucać?

Istnieje szereg odpadków, których do kompostownika wrzucać nie wolno.

  • Należą do nich wszelkie produkty odzwierzęce takie jak mięso, nabiał, całe jaja, czy odchody.
  • Na kompost nie nadadzą się również: tłuszcze, skóry, pieczywo, kolorowe czasopisma, kartonowe opakowania Tetra Pak, śmieci z odkurzacza oraz popiół.
  • Łupin orzecha włoskiego nie warto kompostować ponieważ bardzo długo się rozkładają
  • Chore części roślin i chwasty z nasionami także mogą zaszkodzić naszej pryzmie.
  • Nie można dopuścić do tego, by w kompostowniku zalegała woda, ponieważ nadmiar wilgoci może spowodować gnicie kompostu.

Jeśli do tego dojdzie, niestety nadaje się on już tylko do wyrzucenia i cały proces trzeba zaczynać od początku. Dlatego zaleca się przykrywanie pojemnika na czas deszczowych dni np. plandeką. Przesuszenie pryzmy również nie jest wskazane, dlatego trzeba pamiętać o jej regularnym podlewaniu.

Istnieje parę rodzajów odpadów, co do których toczy się prawdziwy spór wśród amatorów kompostowania. Należą do nich m.in. skórki od bananów, czy cytrusy. Główny zarzut w stosunku do tych resztek organicznych tyczy się środków chemicznych stosowanych w celu ochrony owoców podczas długiego transportu. Jednak śladowe ilości skórek po cytrynach lub pomarańczach nie zaszkodzą naszemu kompostowi, ważne, żeby nie wrzucać ich zbyt dużo. Skórki od bananów stanowią za to bardzo cenny składnik, ponieważ przyspieszają proces tworzenia się kompostu.

Jeśli zabierzemy się za budowę kompostownika jeszcze tej jesieni i będziemy pamiętać o podstawowych zasadach dbania o pryzmę, już w następnym sezonie czeka nas nagroda w postaci w pełni naturalnego, żyznego nawozu dla naszych roślin.

Kompost - kiedy nawozić?

Nawozimy w pełni przerobionym kompostem w postaci pachnącego brązowego humusu. Najlepszy czas na nawożenie to wiosna i jesień.

Skomentuj:

Co to jest kompost?